اختلالات خواب

- علل ناشی ازالگوی زندگی: مصرف الکل، چای یا قهوه، خوردن غذای سنگین قبل از خواب، چرت زدن روزانه، الگوی نامنظم خواب.

- علل محیطی: محیط خیلی گرم یا سرد، سر و صدا، آلودگی هوا، نداشتن حریم خصوصی، شلوغ بودن و تعداد بالای افراد خانواده در ابتدا باید مشخص کنید که بیمارتان از اختلال خواب خاصی رنج می برد یا خیر.

انواع اختلال خواب

1-    خرخر

خرخر معمولاً هنگامی شنیده می شود که بافت نرم حلق به هنگام تنفس حین خواب، دچار ارتعاش گردد. معمولاً در چنین افرادی ، انسداد نسبی راه هوایی ثانویه ، چاقی، آسیب یا ساختار نامناسب حلق وجود دارد. هنگامی که انسان می خوابد عضلات حلق شل می شود و انسداد راه هوا ، بیشتر می گردد.

خرخر نه تنها باعث مزاحمت برای فرد دیگری که در همان اتاق خوابیده، می شود بلکه ناآگاهانه سبب بیدار شدن مکرر خود فرد می گردد که ممکن است به صدها بار در طول یک شب برسد. نتیجه ی آن، خواب آلودگی روزانه و اشکال در تمرکز فکر است.

زمانی که خرخر با “آپنه خواب” (توقف تنفس حین خواب) توأم باشد، خطر آن جدی تر از زمانی است که به تنهایی وجود داشته باشد. اگر شما علاوه بر خرخر از خستگی روزانه، خواب آلودگی روزانه ، فشار خون بالا و بیماری قلبی - عروقی رنج می برید. حتماً باید به پزشک مراجعه کنید و در صورت وجود آپنه خواب تحت درمان مناسب قرار گیرید، زیرا عدم تشخیص و درمان به موقع و مناسب، این بیماری می تواند سلامت و حتی زندگی شما را به مخاطره اندازد.

خوشبختانه امروزه برای درمان خرخر ، روش های جراحی و غیر جراحی متعددی وجود دارد که با توجه به صلاحدید پزشکتان می توانید از این روشهای درمانی بهره ببرید.

2-    آپنه‌ی خواب

(توقف تنفس حین خواب)

آپنه خواب حالت خطرناکی است که به صورت توقف تنفس حین خواب روی می دهد .

دو نوع آپنه خواب وجود دارد: آپنه انسدادی و آپنه مرکزی. آپنه مرکزی که شیوع کمتری دارد هنگامی رخ می دهد که مغز نمی تواند فرمان لازم برای حرکت عضلات تنفسی و شروع دم را بدهد. آپنه انسدادی که بسیار شایع تر است هنگامی رخ می دهد که به رغم تلاش فرد و عضلات تنفسی اش برای تنفس، هوا به داخل یا خارج از بینی و دهان وی جریان پیدا نکند. هر چند خرخر همیشه با آپنه خواب همراه نیست ولی تقریباً همیشه آپنه خواب با خرخر در فواصل بین دو حمله آپنه همراه است. ممکن است در هر ساعت 20 تا 30 حمله آپنه اتفاق بیفتد. بیمار ممکن است از احساس خفگی حین خواب، سردرد صبحگاهی و خواب آلودگی و گیجی روزانه شکایت داشته باشد. تشخیص و درمان آپنه خواب بسیار مهم است ؛ زیرا این مشکل می تواند منجر به افزایش فشار خون، سکته قلبی و مغزی و نارسایی قلب و ریه گردد. آپنه معمولاً هنگامی رخ می دهد که راه هوای نسبتاً بسته حلق ، با شل شدن عضلات در حین خواب کاملاً مسدود گردد و به رغم وجود تلاش برای تنفس، تبادل هوا از ریه به بیرون صورت نگیرد. عدم ورود و خروج هوا از ریه سبب بالا رفتن سطح دی اکسید کربن خون و پایین آمدن سطح اکسیژن خون می گردد. این تغییرات باعث بیدار شدن فرد می گردد. با بیداری بیمار، شلی عضلات حلق وی کم شده و راه هوایی مجدداً باز می شود و هوا جریان می یابد. این بیدار شدن های مکرر هر چند باعث تداوم تنفس می شود ولی سبب می گردد که بیمار خواب عمیق نداشته باشد. به عبارتی به محض این که خواب بیمار به سمت عمیق شدن پیش می رود با یک حمله آپنه ، بیمار بیدار می شود. ممکن است فرد مبتلا به “آپنه خواب” متوجه هیچ یک از وقایع حین خواب خود نگردد. معمولاً بیمار از حملات توقف تنفس خود و بیدار شدن های مکرر بی اطلاع است اما از سردرد صبحگاهی، احساس عدم رضایت از خواب و خواب آلودگی روزانه شکایت دارد. ممکن است بیمار قادر نباشد روی موضوعات خاص فکر خود را متمرکز کند و همچنین در طول روز و حتی حین کا ر مکرراً چرت بزند. آپنه خواب در آزمایشگاه خواب یا دستگاه پلی سومنوگرام تشخیص داده می شود و برحسب شدت و علت آن تحت درمان های مختلف جراحی و غیر جراحی قرار می گیرد.

3-    خواب ناکافی

خواب ناکافی (Insomnia)

خواب ناکافی به معنای کمبود خواب از نظر کمی و یا کیفی است که می تواند با یک یا چند حالت زیر مرتبط باشد.

 1. مشکل در به خواب رفتن.

 2. بیدار شدن های مکرر در طی شب و مشکل به خواب رفتن مجدد.

 3. بیدار شدن در صبح خیلی زود.

 4. خوابی که سبب شادابی و سرحالی نگردد.



خواب ناکافی با تعداد ساعاتی که یک فرد می خوابد یا زمانی که طول می کشد تا به خواب برود تعریف نمی شود. افراد از نظر نیازشان به خواب و میزان رضایتمندیشان از خواب با هم متفاوتند. خواب ناکافی ممکن است سبب مشکلاتی در طی روز از جمله احساس خستگی، کمبود انرژی، مشکل تمرکز حواس و تحریک پذیری گردد.

بعضی شرایط سبب می شود که افراد بیشتر از خواب ناکافی شکایت داشته باشند از جمله ی آنها می توان به سن بالا، جنس مؤنث و سابقه افسردگی اشاره کرد. اگر شرایط فوق با اضطراب و تنش، بیماری جسمی یا مصرف بعضی از داروها همراه شود احتمال بروز خواب ناکافی بیشتر می شود.

خواب ناکافی علل متعددی می تواند داشته باشد: بیماری های جسمی مثل آرتریت (التهاب مفاصل یا سرخرگ)، نارسایی قلبی، آسم، آپنه خوا ب و پرکاری تیروئید و پارکینسون(بیماری است که با سختی و لرزش عضلات مشخص می شود). بیماری های روحی - روانی مثل افسردگی و اضطراب و عادات نامناسب مثل مصرف قهوه زیاد، مصرف سیگار یا الکل قبل از خواب یا خواب بعد از ظهر بیش از حد. تشخیص خواب ناکافی با بررسی تاریخچه بیمار و معاینات توسط پزشک داده می شود. درمان این بیماری با بر طرف کردن علل ایجاد کننده آن و اصلاح عادت بیمار میسر است.

4-    اختلال رفتاری

اختلال رفتاری در طی مرحله حرکات سریع چشم: یکی از مراحل خواب موسوم به  مرحله «حرکات سریع چشم» Rapid eye movement یا خواب REM است. خواب REM، حدود 20 تا 25 درصد کل خواب را شامل می‌شود، به عبارت دیگر هر فرد در طی شبانه‌روز 90 تا 120 دقیقه در خواب REM است. با این همه بسته به سن هر شخص طول مدت خواب REM، متغیر است، برای مثال شیرخواران، 80 درصد طول خوابشان را در مرحله REM سپری می‌کنند. در طی خواب REM فعالیت سلول‌های مغزی یا «نورون‌ها» مشابه بیداری است.

 

در اختلال رفتاری مرحله حرکات سریع چشم، عضلات بدن از حالت بی‌حرکتی و فقدان   تونی که باید به صورت طبیعی داشته باشند در می‌آیند، بنابراین فرد به موازات دیدن رؤیاها شبانه در بستر حرکت می‌کند و ممکن است به خودش یا اطرافیان صدمه بزند. این اختلال قابل درمان است و غالبا به داروهای ضدتشنجی مثل کلونازپام پاسخ درمانی می‌دهد.

5-    هراس شبانه

- هراس شبانه یا Night Terrors: هراس شبانه عبارت است از هراس شدید و ناتوانی موقت در به دست آوردن هوشیاری. در این اختلال فرد به صورت ناگهانی از مرحله خواب امواج آهسته، بیدار می‌شود، این بیدار شدن معمولا همراه نفس نفس زدن، ناله و فریاد زدن است. معمولا وقتی فردی دچار این حالت می‌شود، بیدار کردنش غیرممکن است و غالیا شخص بدون اینکه بیدار شود، مجددا به خواب می‌رود. به علاوه «هراس‌های شبانه» به ندرت توسط شخص به یاد آورده می‌شوند.

توجه داشته باشید که «هراس‌های شبانه» با کابوس‌ تفاوت دارند. اولین تفاوت این دو این است که شخص دچار هراس شبانه کاملا بیدار نمی‌شود و تلاش برای بیدار کردنش هم به جایی نمی‌رسد. به علاوه هراس شبانه می‌تواند برای بیمار، خطرناک هم باشد، چرا که ممکن در طی آن به خود یا اطرافیانش صدمه بزند.

6-    دندان قروچه

- دندان قروچه یا Bruxism: دندان قروچه یک اختلال شایع خواب است، تقریبا 40 میلیون آمریکایی این اختلال را دارند. در طی دندان قروچه شخص دندان‌هایش روی هم می‌فشارد. این اختلال می‌تواند موجب آسیب شدید به دندان‌ها شود و بنابراین باید درمان شود. علاوه بر این دندان قروچه می‌تواند موجب سردرد و التهاب مفصل گیجگاهی-فک فوقانی شود. بیشتر کسانی که دندان قروچه دارند، از بیماری خود آگاه نیستند و در 5 تا 10 درصد موارد، تنها با علایمی مثل سردرد و درد آرواره به پزشک مراجعه می‌کنند. معمولا پزشکان برای این بیماران «محافظ‌های دهانی» تجویز می‌کنند، در موارد شدید بیماری، حتی از تزریق بوتوکس در عضلات فک استفاده می‌شود.

 

 

7-    سندروم پاهای بی قرار (بیماری پای بیقرارRestless Legs Syndrome)

بیماری پای بیقرار نوعی اختلال خواب است که در آن ، فرد مبتلا دچار احساس ناخوشایند در پاها می شود و آن را به صورت احساس گزگز، مورمور، سوزش، درد و کشش توصیف می کند. این احساس ناخوشایند معمولاً در نرمه ساق پا اتفاق می افتد ولی می تواند در هر جای اندام تحتانی از مچ پا گرفته تا ران احساس شود. این احساس معمولاً وقتی رخ می دهد که بیمار دراز می کشد، یا برای مدت طولانی می نشیند. فردی که دچار این حالت می شود به ناچار پای خود را حرکت می دهد. حرکت پاها، راه رفتن ، مالش یا ماساژ پاها و یا خم کردن زانوها به طور موقت تا حدی علایم را کاهش می دهد و عدم تحرک و استراحت ، سبب تشدید علائم بیماری می شود. این بیماران معمولاً در به خواب رفتن دچار مشکل هستند و معمولاً بهترین خواب را در انتهای شب و ساعات صبح تجربه می کنند. چون این افراد خواب کافی را تجربه نکرده اند ممکن است در طول روز خواب آلود باشند.

گاهی بیماری پای بیقرار به همراه حرکات متناوب اندامها حین خواب Periodic) Limp Movements in sleep) دیده می شود. این بیماران به صورت بی اختیار حرکات ناگهانی به اندامهای خود در حین خواب می دهند. این حرکات به طور معمول هر 10 تا 60 ثانیه رخ می دهد . بعضی افراد صدها بار در طی شب اندام های خود را حرکت می دهند. این حرکات نه تنها باعث اختلال خواب این افراد می شود بلکه سبب اختلال خواب اطرافیان آنها نیز می گردد.هر چند علل این بیماری شناخته شده نیست ولی نقش عوامل زیر ثابت شده است:

· در بعضی خانواده ها به صورت ارثی این حالت بیشتر دیده می شود.

· در حاملگی بخصوص در ماههای آخر بیشتر دیده می شود . معمولاً بعد از زایمان مشکل بیمار بر طرف می شود.

· کم خونی و پایین بودن سطح آهن خون.

· بیماریهای مزمن مثل نارسایی کلیوی، دیابت، آرتریت روماتویید (التهاب مفاصل) و نوروپاتی های محیطی (بیماری های مربوط به سیستم عصبی).

· مصرف قهوه و ترکیبات حاوی کافئین.

· افراد مسن و سالمند بیشتر به این بیماری مستعدند.

تشخیص این بیماری بر اساس شرح حال، معاینات و پاراکلینیک است که توسط پزشک داده می شود و بر اساس عوامل مؤثر، درمان آن صورت می گیرد.

8-    سندروم نبود بیداری

- سندرم نبود بیداری- خواب 24 ساعته: در این اختلال عجیب و نادر، بدن قادر به چرخه طبیعی خواب 24 ساعته نیست. بنابراین فرد مبتلا مثل یک فرد عادی، یک چرخه خواب طبیعی شبانه‌روزی ندارد و چرخه خواب و بیداری بیمار، در هر 24 ساعت تغییر می‌کند. این اختلال بیشتر در افراد نابینا رخ می‌دهد.

9-    سندروم کلاین - لوین

- سندرک کلاین - لوین: در این سندرم، شخص مبتلا احتیاج به خواب زیاد دارد که گاهی به 20 ساعت در شبانه‌روز می‌رسد. معمولا شخص مبتلا تمایل زیادی به غذا خوردن ( پرخوری جبری) و تمایل جنسی زیاد دارد. بعضی از محققان عقیده دارند که این بیماری زمینه ارثی دارد و بعضی دیگر اعتقاد دارند که این اختلال یک بیماری خودایمنی است. این اختلال درمان قطعی ندارد، اما غالبا داروهای محرکی مثل آمفتامین و متیل فنیدیت و همچنین ایمیپرامین و مودافینیل برای این دسته از بیماران تجویز می‌شود. به خاطر شباهتی که بین این بیماری و بعضی از اختلالات خلقی وجود دارد از لیتیوم و کاربامازپین هم در درمان بیماری استفاده می‌شود. اما غالبا پاسخ به درمان، محدود است.

10-                      حمله ی خواب نارکولپسی (Narcolepsy)

علت نارکولپسی ( تمایل مقاومت ناپذیر به خوابیدن عمیق کوتاه مدت ) یا بیماری مزمن خواب ناشناخته است. ویژگی این بیماری ، خواب آلودگی شدید و بیش از حد روزانه بعد از خواب شبانه کافی است و این افراد معمولاً در زمانها و مکانهای نامناسب به خواب می روند. حملات خواب روزانه ممکن است بدون آگاهی قبلی اتفاق بیفتد تا جایی که گاهی مقاومت در برابراین حملات خواب بی فایده است و ممکن است این حملات مکرراً در طول روز اتفاق بیفتد. اتفاقات دیگری در بیماران مبتلا به این بیماری ممکن است رخ دهد از جمله:

· کاتاپلکسی: که عبارت است از حملات ناگهانی شلی و ضعف عضلات که ممکن است به صورت زمین خوردن بیمار یا عدم توانایی واضح صحبت کردن رخ دهد. حملات کاتاپلکسی ممکن است با واکنشهای احساسی ناگهانی از جمله خشم و ترس و … شروع شود و از چند لحظه تا چند دقیقه طول بکشد. بیمار به رغم صرع، در طول این حملات هشیار است.

· فلج خواب: عبارت است از عدم توانایی صحبت کردن یا حرکت نمودن هنگام آرمیدن در بستر یا هنگام بیدار شدن که ممکن است از چند ثانیه تا چند دقیقه طول بکشد.

· توهمات خواب: عبارت است از تجربیات رؤیا مانند واضح و اغلب هراس انگیز که هنگام چرت زدن یا هنگام شروع به خواب رخ می دهد.

شایع ترین علامت نارکولپسی، خواب آلودگی بیش از حد روزانه و حملات چرت زدن است که ممکن است همراه علایم فوق باشد یا نباشد. تشخیص این بیماری با گرفتن تاریخچه و انجام پلی سومنوگرام میسر است که در آن تغییرات خاص نوار مغز در حین خواب که مؤید تغییرات ریتم خواب می باشد مشخص می گردد. هر چند درمان قطعی این بیماری ممکن نیست ولی بعد از تشخیص صحیح، پزشک شما می تواند با برنامه ی درمانی که برای بیمار ترتیب می دهد علائم و مشکلات خواب و بیداری وی را تا حد قابل توجهی کاهش دهد و در ارتقاء کیفیت زندگی او مؤثر باشد.

11-                      فعالیت جنسی در خواب

فعالیت جنسی در حین خواب: این اختلال شکلی از «خواب‌گردی» محسوب می‌شود و در طی آن شخص مبتلا در هنگام خواب درگیر فعالیت جنسی با پارتنر خود می‌شود. به خاطر هراس از قضاوت دیگران و ناآگاهی از اینکه این حالت، یک مشکل پزشکی است، افراد مبتلا تا مدت‌ها برای درمان اختلال خود، اقدامی نمی‌کنند.

12-                      حرف زدن در خواب

حرف زدن در هنگام خواب: شخص مبتلا ممکن است تنها صداهای ساده در هنگام خواب ادا کند، اما ممکن است به صورت طولانی هم حرف بزند. ممکن است کسانی که صدای فرد مبتلا را می‌شنوند، بفهمند که او چه می‌گوید و ممکن است قادر به فهم حرف‌های او نباشند. حرف زدن هنگام خواب می‌تواند در مرحله خواب REM رخ دهد، در این حالت شخص حرف‌هایی را که در طی رؤیاهایش می‌زند، بر زبان می‌آورد، حرف در هنگام خواب می‌تواند در خواب غیر REM هم واقع شود. درمانی برای این اختلال وجود ندارد.

اختلالات خواب در زنان

زنان دو برابر مردان به اختلالاتی در به خواب رفتن یا در خواب ماندن دچار می شوند. زنان جوان تر خواب عمیق تری دارند، با آشفتگی و بی نظمی کمتر. اما برخی زنان در طول سال های باروری خود مستعد ابتلا به اختلالات خواب هستند. اختلال شایع خواب در زنان تا سال های اخیر مورد توجه قرار نگرفته بود و چند سالی است که شرکت های داروسازی به فکر رفع اختلالات خواب در زنان افتاده اند.

عوامل متعددی در خواب زنان تاثیر می گذارند. تغییر میزان ترشح هورمون های زنانه، استرس، بیماری، روش زندگی و محیط خواب از جمله این عوامل هستند.

- نوسانات هورمونی: نوسانات هورمونی مرتبط با قاعدگی معمولا بر الگوهای خواب، حالات و نحوه واکنش نسبت به استرس اثر می گذارند. بسیاری از زنان پیش از قاعدگی دچار اختلالات خواب می شوند. سخت به خواب رفتن و از خواب برخاستن، راه رفتن در خواب و خواب آلودگی در طی روز، همگی با تغییرات هورمونی پیش از قاعدگی ارتباط دارند. بی خوابی یکی از شایع ترین علائم سندروم پیش از قاعدگی (PMS ) زنان است.

- حاملگی: حاملگی نیز ممکن است خواب را مختل کند. در سه ماه اول بارداری زنان به خواب بیشتری نیاز دارند و معمولا در طول روز احساس خواب آلودگی می کنند. در سه ماهه دوم، وضعیت خواب بهتر می شود. اما در سه ماهه سوم زنان کمتر می خوابند و بیشتر بیدارند. شایع ترین دلایل بروز اختلال خواب در این دوران عبارت اند از: دفع مکرر ادرار، سوزش سر دل، احساس ناخوشی عمومی، حرکات جنین، کمردرد، گرفتگی عضلات پا و کابوس های شبانه. تورم حفره های بینی نیز ممکن است باعث خروپف و وقفه تنفسی شبانه در دوران حاملگی شود.

- استرس های روانی- اجتماعی: شاید بتوان گفت که استرس های روانی- اجتماعی بیشتر از تغییرات هورمونی مانع خواب می شوند. بسیاری از زنان جوان، برای سازگار شدن با شرایط کاری و نقش های مادری و همسری، کمتر می خوابند و به ناچار خستگی و سایر عوارض خواب ناکافی را نادیده می گیرند. در حدود 30 درصد از زنان شاغل دچار اختلالات خواب هستند.

- افزایش سن: مشکلات مربوط به خواب در زنان بالای 40 سال بیشتر است. با افزایش سن، بروز تغییرات فیزیکی و هورمونی در بدن زنان، خواب آنان را سبک تر می کند. اختلالات خواب در دوران یائسگی به مراتب شایع تر است. زنان اغلب در طول شب بیدار و در طول روز خسته ترند. گرگرفتگی و تعریق شبانه ناشی از پایین بودن سطح استروژن نیز ممکن است این مشکلات را تشدید کنند. خرناس کشیدن در زنان یائسه شایع تر است و می تواند خوابشان را مختل کند. زنان در دوره بعد از یائسگی خواب سبک تری دارند و دفعات بیشتری در طول شب از خواب بیدار می شوند. درد، غم و غصه، نگرانی، مصرف بعضی داروها و مشکلات تنفسی نیز می توانند در زنان یائسه اختلالات خواب ایجاد کنند.
شایع ترین اختلال خواب در زنان

شایع ترین اختلال خواب در زنان بی خوابی مفرط است، یعنی سخت به خواب رفتن و تداوم نیافتن خواب، یا زود بیدار شدن و ناتوانی در از سرگرفتن خواب. سایر اختلالات متداول خواب شامل اختلال تنفسی در حین خواب، سندروم پاهای بی قرار، اختلال حرکتی دوره ای اندام ها و حمله خواب است.

- اختلال تنفسی در حین خواب: اختلال تنفسی در حین خواب (وقفه تنفسی) با خرناس های بلند، تنفس منقطع، خواب منقطع و خواب آلودگی در طی روز همراه است.

- سندروم پاهای بی قرار و اختلال حرکتی دوره ای اندام ها: سندروم پاهای بی قرار و اختلال حرکتی دوره ای اندام ها نیز می توانند خواب را عمیقا مختل کنند. عوامل ایجادکننده این اختلالات ناشناخته اند. سندروم پاهای بی قرار با احساس ناراحتی و خستگی در پاها پیش از شروع خواب همراه است که با حرکت دادن آنها تسکین می یابد. اختلال حرکتی دوره ای اندام ها باعث حرکات دوره ای پا می شود و فرد را از خواب بازمی دارد. هر دو این اختلالات ممکن است باعث بی خوابی مفرط شوند و در افراد مسن شایع ترند.

- حمله خواب: حمله خواب میل شدید و مقاومت ناپذیر نسبت به خواب است و باعث خواب آلودگی بیش از اندازه در طول روز می شود. بیماران دچار حمله خواب اغلب خواب منقطعی دارند.

علل اختلالات خواب در زنان

- تغییر میزان ترشح هورمون ها: تغییر میزان ترشح هورمون ها در دوران قاعدگی ممکن است خواب شبانه را مختل کند و باعث خستگی و خواب آلودگی درطول روز شود. اثر مستقیم تغییر میزان هورمون ها بر الگوی خواب و اثر غیرمستقیم آن بر احساسات و هیجانات است. درحدود 80 درصد زنان، علائم سندروم پیش از قاعدگی گزارش شده است.
- کاهش میزان هورمون استروژن: کاهش میزان هورمون استروژن در دوران یائسگی ممکن است باعث گرگرفتگی شود که خواب را مختل می کند. حدود دوسوم زنان یائسه دچار اختلالات خواب می شوند. با پایین رفتن میزان ترشح استروژن در دوران یائسگی، احتمال خرناس کشیدن و اختلالات تنفسی حین خواب نیز بیشتر می شود. خرناس کشیدن در دوران حاملگی نیز، بخصوص در سه ماه آخر، افزایش می یابد و خطر ابتلا به فشار خون بالا و تولد نوزاد با وزن کم را افزایش می دهد.

- اختصاص دادن زمان کم به خود: در جوامع امروز، بسیاری از زنان نقش های متفاوتی بر عهده دارند. آنان همسر، مادر، پرستار والدین و شاغل اند. در نتیجه، زمان بسیار کمی را به خود اختصاص می دهند و اغلب از خواب خود می کاهند. اختلال خواب و استرس ازجمله عوارض بی خوابی های طولانی مدت هستند.

- نوع شغل و شیوه زندگی: نوع شغل و شیوه زندگی نیز می تواند در بروز اختلالات اولیه خواب دخیل باشد. زنان شاغل در شیفت های چرخشی و شبانه احتمالا مشکلات خواب را تجربه می کنند. بی تحرکی و ورزش نکردن نیز از عوامل بروز مشکل در به خواب رفتن است. زنانی که برنامه خواب نامنظمی در آخر هفته ها دارند، در تنظیم مجدد ساعت بیولوژیکی بدن خود با مشکل روبه رو می شوند.

- مصرف کافئین، نیکوتین و داروهای محرک: مصرف کافئین، نیکوتین یا سایر داروهای محرک در حوالی ساعات خواب ممکن است مانع از به خواب رفتن شود. الکل هم می تواند باعث از هم گسیختگی خواب و کابوس های شبانه شود.

- افسردگی و اضطراب: افسردگی و اضطراب در زنان شایع تر از مردان است و می تواند باعث اختلالات خواب شود. بروز این تغییرات روانی در برخی از زنان با چرخه قاعدگی مرتبط است. اضطراب مانع از شروع خواب و افسردگی موجب بسیار زود بیدار شدن از خواب می شود.

- افزایش سن: اختلالات خواب در زنان مسن تر شایع تر است.

- اضافه وزن: اضافه وزن و چاقی احتمال ابتلای زنان به اختلالات خواب را افزایش می دهد.

علائم اختلالات خواب در زنان

اختلالات خواب در زنان دارای سه علامت شایع است که معمولا همزمان با یکدیگر بروز می کنند:

- مشکل در شروع خواب: این مشکل در زنان جوان شایع تر است و غالبا با اختلالات اضطرابی و داشتن زندگی پراسترس مرتبط است.

- مشکل در ادامه خواب: بیدار شدن های مکرر بیشتر در زنان مسن شایع است. این علامت ممکن است نشانه اختلال حرکتی دوره ای اندام ها باشد. ورم مفاصل، درد و بی قراری در سه ماه آخر بارداری نیز ممکن است باعث بیدار شدن های متعدد شود.
- خواب آلودگی بیش از اندازه در طول روز: در زنان مسن تر و یائسه، اختلال حرکتی دوره ای اندام ها و وقفه تنفسی حین خواب ممکن است به خواب آلودگی بیش از اندازه در طول روز منجر شود. در زنان جوان تر، محرومیت از خواب و حمله خواب بیشتر باعث خواب آلودگی شدید روزانه می شود.

 

اختلال در خواب کودک

خواب از اولین پدیده هایی است که در اثر تغییر شرایط محیطی دچار اختلال می شود. گاهی ناراحتیهای محیطی که باعث اضطراب و تشویش کودک شده یا موجب ناکامی خواسته ها و عدم ارضاء نیازهای اساسی او می گردد، خواب وی را مختل می کند. خواب و رویا برای حفظ تعادل جسمی و روانی، بسیار حائز اهمیت است، و محرومیت از آن موجبات مشکلات احساسی، ادراکی، گفتاری، تفکری، خلقی، شخصیتی و نیز ظاهری را فراهم می آورد. برای مثال، نگاههای فردی که از خواب محروم شده است، ثابت و خیره می شود، احساس درد فشار در ناحیه ی دور سر می کند. احساسا وزوز، و صدا در گوشش می نماید و از نظر پوستی، احساس تحریک و خارش می کند. همچنین گاهی فرد رابطه ی خود را با محیط واقعی از دست می دهد و تصورات ذهنی خود را به جای رویدادهای واقعی می پندارد. خطاهای ادراکی فرد افزایش می یابد و در ادراک زمان، مکان،اشخاص، حرکت، شکل،اندازه و تشخیص رنگ او اختلال پیش می آید. در حالتهای شدید کم خوابی یا بی خوابی، هذیانها و توهمات نیز به وجود می آید.

اختلالات مربوط به خواب عبارتست از:

الف: کم خوابی توام با دیدن کابوسهای ترسناک:

دیدن کابوس در بین کودکان عادی نسبتاٌ رایج است. کابوسهای شبانه در بین کودکان سنین 3 تا 7 سال بیشتر از سنین دیگر رایج است و معمولاٌ با افزایش سن از فراوانی آنها کاسته می شود. کابوس دیدن در خواب در بین دختران و پسران به یک نسبت وجود دارد. با دیدن کابوسهای شبانه، کودک ممکن است بیدار شود، فریاد بکشد یا گریه کند زیرا او خواب بدی دیده است. این کابوسها اغلب شامل تعقیب شدن، مورد حمله قرار گرفتن، دیدن حیوانات وحشی و دزدان، آسیب دیدن فرد مورد علاقه کودک و تجربه ی یک مصیبت بزرگ ناگهانی است. هنگامی که کودک بیدار می شود، علی رغم اینکه ترسیده است، اما معمولاٌ نسبت به محیط آگاهی دارد و اطرافیان خود را تشخیص می دهد ونیز قادر است قسمتی از رویای خود را به روشنی به خاطر آورد. در این حال، اگر چه کودک می خواهد که والدین برای لحظاتی در اطاق خواب یا نزد او بمانند یا تقاضا دارد که به آنان برود، اما معمولاٌ ترس کودک با اطمینان دادن والدین به او که چیز مهمی اتفاق نیفتاده است و تنها او خواب دیده است، به سرعت بر طرف می شود. والدین اگر چه می توانند لحظاتی نزد کودک بمانند تا او آرامش لازم را به دست آورد و مجدداٌ بخوابد، اما هرگز نباید کودک را به رختخواب خود منتقل کنند یا برای مدت طولانی در رختخواب او بمانند، زیرا موجبات بد آموزی و، وابستگی کودک را فراهم می آورند.

ب: وحشتزدگی شبانه:

در وحشتزگی شبانه، والدین معمولاٌ کودک را در حالیکه آگاهی و شناختی نسبت به محیط ندارد و در رختخواب خود نشسته یا در حال حرکت در اطراف اطاق در حالیکه فریاد می کشد و به شدت ترسیده است، می یابند. اگر چه کودک در این حال کاملاٌ بیدار نیست اما ممکن است چشمان او باز باشد و به چیزی خیره شده باشد. صورت کودک بهم ریخته ،‌ آشفته و عرق کرده است. تنفسس سنگین می باشد. کودک در حالیکه به شدت احساس بی پناهی می کند ممکن است در اطراف اطاق بدود و فریاد بکشد که چیزی پشت سر او ، و در تعقیب اوست.در این حال کودک ممکن است به والدین چنگ بزند و از آنان استدعای کمک کند. بنابراین وحشت زدگی شبانه بسیار هراس آورتر و ترسناک تر از کابوسهای شبانه است و باعث فعالیت بیشتر اعصاب خودکار می شود. از نظر زمانی کابوسهای شبانه معمولاٌ در نیمه ی دوم شب روی می دهد، در حالیکه وحشت زدگی شبانه در ثلث اول خواب، اتفاق می افتد. در کابوسهای شبانه بیمار می داند که رویا دیده است، رویایی طولانی، زنده و هراس آور و نیز می تواند مقداری از محتوای آن را به خاطر آورد. اما در وحشت زدگی شبانه، کودک هیچگونه خاطره ای از آنچه موجب ترس و وحشت او شده است ندارد و تنها معتقد است که چیزی واقعی بر سینه ی او سخت فشار می آورده است. ج- راه رفتن در خواب:

سن شروع راه رفتن در خواب بین 6 تا 12 سالگی است. گاهی این حالت بهبود می یابد و در بعضی مواقع برای مدتی متوقف می شود و سپس در سنین 20 تا 30 سالگی مجدداٌ ضاهر می گردد که ممکن است در این صورت مزمن گردد. از نظر آماری بین 1 تا 6 درصد از کودکان مبتلا به این نوع اختلال می گردند. معمولاٌ راه رفتن در خواب یعنی از لحظه ای که فرد، روانداز خود را کنار می زند و از جایش بر می خیزد و مشغول راه رفتن می شود و یا فعالیتهای دیگری مانند لباس پوشیدن، توالت رفتن، غذا خوردن، باز کردن درب بیرون رفتن و بازگشتن را انجام می دهد، بین چند دقیقه تا 40 دقیقه بیشتر طول نمی کشد و پس از آن کودک به یک خواب آرام فرو می رود. فرد در هنگام راه رفتن در خواب حالتی مبهوت و بهت زده دارد و به هیچگونه محرک محیطی واکنش نشان نمی دهد و لذا در این حالت به سختی می توان اورا بیدار کرد یا از اعمال او جلوگیری به عمل آورد. چنین به نظر می رسد که این گونه افراد در حین راه رفتن و انجام کارهایم ختلف در خواب، از توانمندیهای بینایی و حرکتی و تا اندازه ای تعادل برخوردارند زیرا بدون برخورد با اشیاء اعمال مختلفی را انجام می دهند و به ندرت ممکن است خطری جدی آنان را تهدید کند. تمام حرکات ذکر شده، ممکن است توسط کودکانی مستعد راه رفتن در خواب ظاهر نشود، آنان گاهی فقط در بستر خود می نشینند و به انجام حرکات یکنواخت و کلیشه ای مانند مرتب کردن تکراری ملافه ها یا تشک خود مبادرت می کنند و سپس مجدداٌ دراز می کشند و به خواب طبیعی می روند. باید در نظر داشت که راه رفتن در خواب را از سومنا بولیسم (

/ 0 نظر / 323 بازدید